Książka jubileuszowa

Książka jubileuszowa

3 wyświetlaj
0

Powiat. „Jak to dawniej bywało” jest od tego roku nie tylko nazwą powiatowego konkursu recytatorskiego w gwarze śląskiej, ale również tytułem cennej publikacji, która ukazała się nakładem Miejskiego Centrum Kultury w Imielinie z okazji 5. – jubileuszowej edycji konkursu.

Ta stustronicowa książka wydana na gładkim papierze i z uroczymi kolorowymi zdjęciami zawiera nie tylko to, co wiedzieć powinni przestępujący do zmagań konkursowych, ale i ci, którym zależy, by pięknie opowiadać, gawędzić, a także miłośnicy gwary śląskiej. Grono odbiorców jest więc szerokie. Do tego napisana została przez autorki, które są wybitnymi znawczyniami omawianej problematyki – ale o tym niżej.
Przyjrzyjmy się zatem treści tej publikacji. Poza słowami wstępnymi od jurorów i organizatorów, którzy wyjaśniają jej celowość (niepodważalną), odnotowano nazwiska uczniów nagrodzonych i wyróżnionych w 4 poprzedzających publikację konkursach gwary. Jak to się niejednokrotnie zdarza, szkoda że pominięto nazwiska nauczycieli przygotowujących uczniów, a przecież bez nich zapewne nie byłoby tych sukcesów.
Zasadniczą część książki otwiera rozdział autorstwa prof. Heleny Synowiec poświęcony temu „jak przygotować uczniów do gwarowego konkursu recytatorskiego”. Autorka jest nie tylko wieloletnią wykładowczynią i naukowcem Uniwersytetu Śląskiego, w którym kieruje Katedrą Języka i Literatury Polskiej tegoż uniwersytetu, ale od ponad dwóch dziesiątków lat występuje w roli jurorki na konkursach gwarowych w Chorzowie, Mysłowicach, czy od 5 lat w Imielinie. Ma zatem nie tylko ogromną wiedzę o języku polskim i gwarze śląskiej, ale i świetnie zna od strony praktycznej zagadnienia związane z konkursami recytatorskimi w gwarze. I jeszcze jeden atut – śląskość językowa i kulturowa dla pochodzącej z Chełmu Śl. i mieszkającej w nim osoby jest czymś tak codziennym jak chleb.
W tym rozdziale znajdziemy zatem nie tylko omówienie typowych cech gwary mieszkańców powiatu bieruńsko-lędzińskiego jako części dialektu śląskiego. Autorka wskazuje, jakie są różnice miedzy gwarą używaną w Imielinie i Chełmie Śl., a tą, którą posługują się mieszkańcy Bojszów. W końcu „co wieś, to pieśń”. Ma to istotne znaczenie dla licznej grupy dzieci i nauczycieli, którzy korzystają z popularnych tekstów bojszowianina Alojzego Lyski. Naśladownictwo jest bowiem wskazane, ale stuprocentowa wierność oryginałowi niekoniecznie. Różnice wyczuwają nawet dzieci.
Prof. H. Synowiec radzi też „jak pracować z tekstem gwarowym”, a dla przykładu analizuje pod względem językowym jeden z nich – autorstwa Jana Kobióra z Nowego Bierunia, który na konkursy przygotowuje teksty dla swojej córki. Autorka omawia jego słownictwo, frazeologię, składnię, kompozycję, wskazując na istotne cechy fonetyczne (wymawianiowe). Zapewne jest to przykład tekstu modelowego, takiego, który jurorzy chcieliby usłyszeć na każdym konkursie.
Po uwagach prof. H. Synowiec znajdziemy wartościowy artykuł dr Danuty Krzyżyk, towarzyszącej poprzedniczce w konkursach, z tej samej Katedry Uniwersytetu Śląskiego. Autorka chce przekazać, jak należy „recytować pięknie i poprawnie”, by odbiorcy „słuchali z zainteresowaniem i przyjemnością”. Już pierwsze zdanie: „Recytacja to forma twórczości artystycznej, która łączy treść, uczucia, formę artystyczną utworu z osobistym odczuciem i zrozumieniem wygłaszanego tekstu”, wskazuje, że omówione zostaną wszystkie warunki pięknej recytacji. Od właściwego doboru tekstu do wieku, płci, umiejętności i temperamentu wykonawcy poprzez jego zrozumienie, interpretację (styl wygłoszenia, wymowę, tempo, modulację głosu) do postawy i zachowania na scenie (przed publicznością).
Drugą część książki wypełniają przykładowe teksty gwarowe wygłaszane na czterech konkursach poprzedzających jej ukazanie się. Są to zarówno opowiadania znane z innych publikacji (A. Lysko, Dorota Simonides, Stanisław Ligoń) jak i nigdzie dotąd niepublikowane, znane wyłącznie z Imielina (J. Kobiór, Monika Bednorz).
Trudno byłoby pominąć przy okazji omawiania książki urokliwe zdjęcia, których bohaterami są uczniowie imielińskiej podstawówki oraz piękną okładkę autorstwa Urszuli Figiel-Szczepki, szkoda że nie tak kolorową jak oryginał, który powstał z okazji ostatnich świąt Wielkanocnych. Uczniowie do zdjęć ubrali nie tylko tradycyjne stroje śląskie, ale i wcielili się w role, w jakich występowały ich babcie i dziadkowie kilkadziesiąt lat temu. Jedocześnie zainscenizowane sytuacje stanowią ilustrację do opowiadanych historii. Warte podkreślenia jest to, że większość powstała „przy okazji” realizowania w szkole innowacji pedagogicznej przez uczniów dwóch klas szóstych przez nauczycielki: Katarzynę Cyroń, Annę Nowicką i Ewelinę Rozmus.
Tak jak jest standardem w rzetelnych publikacjach, książkę wzbogacają noty o autorach tekstów gwarowych oraz bibliografia, w której wyróżniono opracowania na temat gwary, na temat kultury słowa oraz zbiory tekstów gwarowych – do wykorzystania przy kolejnych konkursach. Jednym zdaniem: książka polecana nie tylko do każdej biblioteki szkolnej, ale i każdemu miłośnikowi śląszczyzny.
źródło: „Kurier” Imielin

O autorze
Komentarze
  • Bogusław#1

    25 czerwca 2017

    Nieco podobny tytuł nosiła książka lędzinianki Anieli Mantaj, koleżanki Moniki Bednorz, jaka ukazała się w 2004 roku.
    Jej tytuł „Jak to piyrwyj bywało”, do dzisiaj jest hasłem Tygodnia Regionalnego, jakie mają miejsce co roku
    w Gimnazjum nr 1 w Lędzinach.
    W tym roku działania o charakterze edukacji regionalnej, w szkole odbywały się w dniach od 15 do 16 maja br.

    Odpowiedz

Twój adres e-mail nie będzie opublikowany. Wymagane pola są zaznaczone*